Giải pháp trực diện

Đầu năm 2012, Chính phủ đã ban hành một số giải pháp hỗ trợ, chia sẻ và đồng hành cùng doanh nghiệp (DN) trong giải quyết những khó khăn hiện hành. Các giải pháp ấy tập trung chủ yếu vào ba nhóm: Hỗ trợ đầu vào; giải quyết khó khăn về vốn lưu động và tiếp cận vốn ngân hàng; tiêu thụ sản phẩm, giảm tồn kho.
Tuy nhiên, trên thực tế, các giải pháp ấy chưa thật nhất quán trong việc xử lý các vấn đề của nền kinh tế nói chung, khu vực DN nói riêng. Vì vậy, niềm tin đối với sự nhất quán, kiên định của Chính phủ trong chống lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và giải quyết khó khăn cho DN chưa thật vững chắc.

Giải pháp trực diện

Các giải pháp “truyền thống”, như tăng cầu hay kích cầu, giảm cung bằng cách tăng bảo hộ sản xuất trong nước, hạn chế, tạm dừng đầu tư đối với những sản phẩm dư cung… không chỉ không giải quyết được vấn đề, mà còn không phù hợp với giai đoạn phát triển kinh tế hiện nay. Phần lớn các kiến nghị để thực hiện các giải pháp hỗ trợ của Chính phủ không phù hợp với yêu cầu tái cơ cấu nền kinh tế và chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Thậm chí có những kiến nghị, nếu thực hiện, còn làm tăng mức độ khó khăn. Ví dụ, các nhà máy sản xuất thép đang dư thừa công suất, tồn kho cao, nhưng vẫn có kiến nghị bố trí thêm vốn, đẩy nhanh giải ngân để sớm hoàn thành một số dự án dở dang, thay vì chú ý đến thay đổi cơ cấu cung cho phù hợp với thực tế đã thay đổi.
Những vấn đề của nền kinh tế hiện nay là hiệu quả sử dụng nguồn lực thấp và đang giảm dần, năng suất lao động và năng lực cạnh tranh thấp. Vì vậy, cần thực hiện các giải pháp trực diện như phải tập trung nâng cao hiệu quả, năng suất lao động, năng lực cạnh tranh thay vì tiếp tục mở rộng về lượng; tạo ra năng lực sản xuất mới, nguồn cung mới phù hợp với nhu cầu thực tế của xã hội thay vì tập trung vào khai thác nguồn cung dư thừa hiện nay; huy động và phân bố lại nguồn lực sản xuất thay vì tập trung tính toán về tín dụng, lãi suất, tổng đầu tư, thâm hụt ngân sách…
Trọng tâm của các giải pháp trực diện là phải tập trung đổi mới thể chế, loại bỏ cơ hội chạy theo và lợi dụng các mối quan hệ thân hữu, xin – cho để trục lợi, loại bỏ cơ chế xin – cho, loại bỏ cơ chế ngăn cấm, hạn chế; phải minh bạch trong tiếp cận các nguồn lực, cơ hội kinh doanh; đổi mới cách thức đổi quản trị DN nhà nước, hạn chế và kiểm soát có hiệu quả nguy cơ lạm dụng vị thế độc quyền hoặc vị thế thống lĩnh thị trường để trục lợi, tạo nên bất bình đẳng về quyền, cơ hội kinh doanh, gây thiệt hại về lợi ích đối với các DN thuộc thành phần kinh tế khác.
Về cải cách thể chế, cần phải xác định ngay từ đầu một số nguyên tắc chỉ đạo, làm nền tảng cho những thay đổi cụ thể trong hàng loạt quy định có tính pháp lý. Các nguyên tắc đó có thể gồm: Thứ nhất, bỏ lối tư duy và làm chính sách theo lối không quản được thì cấm và hạn chế; hoặc soạn thảo, ban hành chính sách một cách tùy tiện, thiếu cơ sở khoa học, thực tiễn, xa lạ với cuộc sống thường ngày của người dân; dành thuận lợi, sự an toàn cho cơ quan, công chức nhà nước, đẩy khó khăn, rủi ro và chi phí về phía DN, người dân. Thứ hai, giảm thuế và phí, giảm các quy định, giấy phép và can thiệp hành chính. Thứ ba, giảm độc quyền thị trường; giảm và bỏ các ưu tiên, ưu đãi, quyền “đặc biệt” đối với tập đoàn, tổng công ty nhà nước. Thứ tư, tăng mức độ minh bạch, thiết lập và nâng cao hiệu lực giám sát, cân bằng các lực lượng thị trường, đảm bảo các loại thị trường vận hành có hiệu quả, đúng quy luật của nó. Thứ năm, thiết lập hệ thống quản trị quốc gia tương xứng và phù hợp với nền kinh tế thị trường hiện đại; khắc phục tình trạng tập trung quyền lực quá lớn vào các bộ với thực trạng “3 trong 1” hay “4 trong 1” như hiện nay.
Việc triển khai thực hiện các công việc nói trên không thể một sớm một chiều. Do đó, trước mắt, ngoài ổn định kinh tế vĩ mô, cần tập trung tái cơ cấu DN nhà nước, các ngân hàng thương mại và tái cơ cấu đầu tư công theo đề án đã được Thủ tướng phê duyệt với quy mô và cường độ lớn hơn để nhanh chóng mang lại một số kết quả, cải thiện niềm tin của dân chúng và thị trường về một làn sóng cải cách mới.
HẢI VÂN (Theo DNSG)


Xem thêm: Nguyễn Tấn Dũng , Trần Đại Quang

[ Xem thêm ]

Từ chức dễ hay khó?

Sau sự việc xảy ra tại Tiên Lãng, Hải Phòng, nhiều ý kiến cho rằng lẽ ra những cán bộ liên quan đến sai phạm đã phải từ chức. Tương tự là trường hợp của ông Đào Văn Hưng, Chủ tịch HĐQT EVN, lẽ ra ông này nên chủ động từ chức thay vì để Thủ tướng miễn nhiệm do làm ăn thua lỗ triền miên. Nhưng ở Việt Nam hiện nay, từ chức không phải là điều dễ dàng.

Bài 1: Khi quan trường là chốn mưu sinh

Chức tước thường đi đôi với quyền lực, ở khía cạnh nào đó là bổng lộc. Nếu từ chức có nghĩa sẽ không còn gì cả. Tuy nhiên, đối với những người có lòng tự trọng, thật lòng vì nước, vì dân, việc từ chức được coi là hết sức bình thường.

Hiện Bộ Nội vụ đang triển khai đề án Tiếp tục đẩy mạnh cải cách chế độ công vụ, công chức, đề cập nhiều nội dung, trong đó có quy chế về từ chức, văn hóa từ chức. Đón nhận thông tin này, số ý kiến đồng tình ủng hộ cũng nhiều, song ý kiến tỏ ra hoài nghi về tính khả thi cũng không phải ít.

Không làm được phải rút lui

Bà Nguyễn Thị Hoài Thu, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội, nhận định việc từ chức không khó khi tự người nào đó cảm thấy không hoàn thành trách nhiệm trong công việc. “Việc này thế giới làm từ lâu và rất nhẹ nhàng. Ví dụ như ở Ấn Độ, đoàn tàu lật vì lý do sự cố, nhưng Bộ trưởng quản lý lĩnh vực này từ chức. Điều này ở Việt Nam xem ra còn rất nặng nề”, bà Thu nói và cho rằng, nếu quan chức không làm tròn trách nhiệm của Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó thì nên tự rút lui khỏi vị trí đó, để người khác làm. Ở nước ta, công tác cán bộ là công tác của Đảng, cán bộ là của Đảng, do Đảng phân công. Tuy nhiên, Đảng cũng không bắt buộc cá nhân nào phải giữ một vị trí nhất định, nếu cá nhân ấy không đủ năng lực, trình độ. “Để đào tạo được người lãnh đạo rất khó và mất thời gian. Tuy nhiên, nếu anh không hoàn thành nhiệm vụ thì nhất quyết phải từ chức hoặc bị bãi nhiệm”, bà Thu nói.

Chung quan điểm, ông Phạm Thế Duyệt, nguyên Ủy viên Thường vụ thường trực Bộ Chính trị, cho biết: “Những người có lòng tự trọng, có trách nhiệm, thật lòng vì Đảng, vì dân thì sẽ thấy việc từ chức là bình thường”. Theo ông Duyệt, việc Bộ Nội vụ đang soạn thảo quy chế về từ chức là rất tốt. Nhưng nếu coi đó mực thước, để mọi người dựa vào mà thực hiện thì cũng rất khó. Bởi văn hóa từ chức là điều mới mẻ, phụ thuộc vào sự giác ngộ, nhận thức, ý thức được trách nhiệm, nghĩa vụ của bản thân người lãnh đạo.

Từ chức là hết nguồn sống?

Trung tướng Nguyễn Quốc Thước, nguyên Tư lệnh Quân khu IV, thì cho rằng, việc từ chức ở Việt Nam hiện nay khó thực hiện vì sự ràng buộc lợi ích cá nhân là chính. Nhiều người nại lý do nhiệm vụ do Đảng và Nhà nước giao, nếu từ chức chẳng khác nào từ chối nhiệm vụ do Đảng phân công. “Nhưng họ nhầm. Nếu anh kém, chẳng ai bắt anh ở nguyên vị trí đó cả. Thậm chí có không ít người dù kém vẫn hay đánh bóng tên tuổi để giữ ghế, trục lợi cá nhân, nói gì đến chuyện họ tự nguyện từ chức”, tướng Thước bình luận.

Từ góc độ khác, Thiếu tướng Lê Văn Cương, nguyên Viện trưởng Viện Khoa học và chiến lược, Bộ Công an, đánh giá: “Việt Nam khác với ở các nước phát triển khác trên thế giới. Nếu như ở Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ… vị trí lãnh đạo tại các cơ quan công quyền tồn tại như một nghề, họ sẵn sang từ bỏ khi thấy không còn thích hợp để đi làm nghề khác. Ngược lại, ở Việt Nam, chốn quan trường là nơi mưu sinh, là nguồn sống, ngoài lương ra còn vô số bổng lộc khác. Chính vì thế mà khi từ bỏ, quan chức không biết làm gì khác để sống”. Bên cạnh đó, trong cấu trúc quyền lực cũng như hệ thống pháp lý của chúng ta chưa phân tách rõ ràng trách nhiệm cũng như quyền hạn giữa cá nhân và tập thể. Đó là chưa kể, dư luận bấy lâu nay vẫn thường rất nặng nề, tạo thành áp lực về vấn đề này. Thông thường một lãnh đạo từ chức hoặc bị mất chức, dân tình sẽ bàn tán nói đi nói lại chuyện đó cả tháng trời.

Về quy chế từ chức mà Bộ Nội vụ đang soạn thảo, ông Cương cho rằng đây là ý tưởng tốt, song ông cũng không tin tưởng vào tính khả thi của nó. Ông nói: “Để từ chức có thể trở thành văn hóa chính trị, tôi cho rằng phải thay đổi rất nhiều điều, như tổ chức lại hệ thống giám sát quyền lực, sửa đổi bổ sung hệ thống pháp luật xử lý vi phạm, làm rõ trách nhiệm người đứng đầu, cụ thể hóa trách nhiệm và quyền hạn trong hệ thống công quyền… Nếu không thì dù có 100 quy chế tương tự cũng không giải quyết được vấn đề gì”.

Bài 2: Nặng nề truyền thống “thích làm quan”

Mạnh Đồng - Tuyết Trịnh

[ Xem thêm ]