Không dám đụng 'quan to', đừng nói trừ tham nhũng

Phòng chống tham nhũng là đụng tới quan chức, vì vậy làm thì không thể nửa vời, qua loa, dè dặt. Nếu chỉ quật mấy con mèo ăn vụng mỡ mà cho đó là diệt trừ tham nhũng thì làm sao dẹp được quan nạn.

Tổ chức minh bạch quốc tế đánh giá Việt Nam vẫn thuộc nhóm nước tham nhũng nghiêm trọng, hơn cả Trung Quốc, Indonesia… Có ý kiến cho rằng, tham nhũng là “quan nạn”, không phải là “quốc nạn”. Bởi vì chỉ người có chức vụ, quyền hạn mới tham nhũng được, còn người dân, cán bộ công chức bình thường không thể tham nhũng. Lý lẽ này trúng phóc, bởi vì tham nhũng thuộc nhóm tội phạm có chức vụ.

Không dám đụng 'quan to', đừng nói trừ tham nhũng

Ngày 9 - 8 - 2012, Viện Nghiên cứu lập pháp của Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức hội thảo nhằm chuẩn bị sửa đổi Luật phòng, chống tham nhũng. Nhiều đại biểu tỏ ra khẩn trương vì tham nhũng đã tràn lan, công khai, trắng trợn. Người dân thấy tham nhũng mà hoảng sợ, cán bộ công chức trong các cơ quan cũng thế, biết rõ mười mươi ông tham nhũng nhưng phải im miệng vì sợ mang vạ. Dân gian có câu chuyện ví von về tham nhũng rất hay: Con mèo ăn vụng cục mỡ thì bị chủ quật cho đến chết, nhưng con hổ bắt con trâu để ăn thì cả làng trốn sạch. Thời buổi này, “hổ rừng” thì ít nhưng “hổ” trong chốn quan trường thì không ít tí nào.

GS-TS Đinh Văn Mậu, chuyên gia cao cấp của Học viện Chính trị - Hành chính Quốc gia Hồ Chí Minh cho rằng phòng chống tham nhũng mà chỉ nhằm tới cá nhân người thực hiện hành vi tham nhũng là chưa đủ. Và sẽ không thể phát hiện ra tham nhũng nếu không coi vợ/chồng, con cái, người thân của quan chức là đối tượng phải giám sát. Ý kiến này quá đúng bụng dân, bởi vì, vợ con của các ông quan sống xa hoa, hưởng lạc rõ rành rành nhưng chẳng hề hấn gì. Có ai dám hỏi các “hổ phụ” và “hổ tử” lấy đâu ra lắm tiền để đi xe hơi sang trọng, ở nhà biệt thự lộng lẫy, có tiền tỉ để tham gia góp vốn, mua cổ phần ở các doanh nghiệp. Nếu hỏi cho tới nơi, e nhiều người không trả lời được nguồn gốc số tiền họ có. Thôi, không cần phải khai dân cũng biết chắc, tiền bạc vố số đó có từ nguồn tham nhũng của quan bố.

Chính vì thế nên việc minh bạch tài sản bắt buộc phải kê khai và công khai cả tài sản vợ, chồng, con cái, cha mẹ, của quan chức là chủ thể kê khai. Có ông quan nào lại dại dột đứng tên hàng lô nhà đất, đứng tên cổ phần và vốn góp trong các nhóm lợi ích ngân hàng, tài chính, bất động sản hay các doanh nghiệp, tập đoàn, họ phải đẩy cho người thân của họ. Vậy tại sao không mời con cái họ ra hỏi một câu cho ra nhẽ: Quý vị mới tí tuổi đầu làm gì có ngần này tiền để mua biệt thự hoặc góp vốn cổ đông ở các doanh nghiệp? Trả lời không được là cái chắc.

Phòng chống tham nhũng là đụng tới quan chức, vì vậy làm thì không thể nửa vời, qua loa, dè dặt. Nếu chỉ quật mấy con mèo ăn vụng mỡ mà cho đó là diệt trừ tham nhũng thì làm sao dẹp được “quan nạn”.

Xem thêm: Nguyễn Tấn Dũng , Trần Đại Quang

[ Xem thêm ]

Mảnh đất dễ phát sinh tham nhũng

Một trong những bất cập sau 5 năm thực hiện Luật Phòng chống tham nhũng (PCTN) là nhiều quy định về công khai, minh bạch trong hoạt động của các cơ quan, tổ chức còn chung chung dẫn đến khó thực hiện, nhất là việc công khai trong mua sắm công, xây dựng cơ bản… những lĩnh vực mà được coi là “mảnh đất dễ phát sinh tham nhũng”.

Lĩnh vực “nhạy cảm”… chưa buộc phải công khai

Hiện nay, Luật PCTN đã có những quy định về công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan, tổ chức đơn vị. Sau 5 năm thực hiện Luật, các quy định này dần từng bước đi vào cuộc sống, góp phần nhất định trong công tác phòng ngừa, ngăn chặn và kiềm chế tham nhũng trên một số lĩnh vực quản lý nhà nước.

Lạm dụng quy định “bí mật nhà nước”để “né“công khai

Kết quả ban đầu như vậy, tuy nhiên, theo Thanh tra Chính phủ, nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước, Luật quy định còn chung chung, khó thực hiện; có lĩnh vực còn chưa quy định về công khai, minh bạch, nhất là công khai, minh bạch trong mua sắm công, xây dựng cơ bản, việc thực hiện chính sách an sinh xã hội, quản lý tài nguyên, môi trường, nông nghiệp và phát triển nông thôn, các khoản thu từ thuế, các khoản thu từ việc vận động, tiếp nhận, phân phối và sử dụng các khoản đóng góp tự nguyện của nhân dân, thực hiện chính sách dân tộc… Đây là những lĩnh vực quan trọng, ảnh hưởng lớn về mặt chính trị, xã hội và cũng là những lĩnh vực dễ gây thất thoát, lãng phí cần phải được công khai, minh bạch hóa để phòng ngừa tham nhũng.

Thêm vào đó, có tình trạng lạm dụng quy định về bí mật nhà nước để không công khai những nội dung công khai, minh bạch, điển hình trong việc xác định giá, đấu giá tài sản doanh nghiệp nhà nước khi cổ phần hóa và công khai báo cáo tài chính trong doanh nghiệp có vốn của Nhà nước; công khai việc giải phóng mặt bằng, giá bồi thường khi thu hồi đất; công khai công tác cán bộ; công khai hoạt động thanh tra, giải quyết khiếu nại, tố cáo và kết luận thanh tra… Những điều này đã ảnh hưởng đến kết quả công tác đấu tranh PCTN trong giai đoạn hiện nay.

Cần khắc phục tính hình thức trong công khai

Ngoài các lĩnh vực được quy định trong Luật PCTN hiện hành, Dự thảo Luật PCTN sửa đổi đã bổ sung thêm một số lĩnh vực cần phải công khai Theo Ủy ban Tư pháp của Quốc hội, việc bổ sung này là cần thiết. Tuy nhiên, qua hoạt động giám sát, khảo sát của Ủy ban này cho thấy, quá trình thực hiện quy định về công khai trong hoạt động của các cơ quan, tổ chức, đơn vị, nhất là ở các địa phương còn lúng túng, một số nơi còn hình thức và còn bỏ sót rất nhiều nội dung cần phải được công khai.

Một trong những nguyên nhân của tình trạng này là là Luật chưa quy định rõ hoạt động nào cần phải công khai, thời gian công khai, công tác thanh kiểm tra cũng như xử lý trách nhiệm đối với cơ quan, tổ chức, đơn vị không công khai hoặc công khai không đúng... Do đó, cùng với việc mở rộng các lĩnh vực, hoạt động cần công khai như đề nghị thì cần bổ sung những nội dung này.

Bên cạnh đó, dự án Luật cũng quy định 7 hình thức công khai nhưng  lại vẫn giữ quy định giao quyền lựa chọn hình thức công khai cho người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị. Qua hoạt động giám sát, khảo sát của Ủy ban Tư pháp cho thấy người đứng đầu thường chọn hình thức công khai dễ nhất là tại cuộc họp của cơ quan, tổ chức, đơn vị, kể cả những vấn đề có liên quan đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp và do đó chưa khắc phục được tính hình thức, hiệu quả thấp trong hoạt động này.

Do đó, Uỷ ban Tư pháp đề nghị đối với một số lĩnh vực hoạt động, nhất là các nội dung liên quan tới quyền và lợi ích của người dân, doanh nghiệp phải có hình thức công khai bắt buộc, không phụ thuộc vào sự lựa chọn của người đứng đầu.

Năm 2012, công tác kiểm tra việc thực hiện các quy định về công khai, minh bạch trong hoạt động của các cơ quan, tổ chức, đơn vị tiếp tục được đẩy mạnh: có 8.634 tổ chức, đơn vị được kiểm tra, phát hiện 125 tổ chức, đơn vị có vi phạm quy định về công khai, minh bạch hoạt động.                            
(Nguồn: Báo cáo về công tác PCTN năm 2012 của Chính phủ)

[ Xem thêm ]